Ana Sayfa / Home Page

Dike

  

 Justitia, Luca Giordano, 1684-1686, Palazzo Medici Riccardi, Florence

 

   

 

Dike, Themis'le Zeus'un kızı ve Eunomia ve Eirene'yle birlikte Hora'ların biridir. Adı Yunan dilinde birçok anlamlara gelir; simgelediği başlıca soyut kavram hak, doğruluk ve adalettir. Dike sözcüğü, adaletin uygulandığı mahkeme için de kullanılır, mahkemede verilen hüküm için de; "diken didonai" deyimiyse ceza görmek anlamına gelir. 

     

Dike insanlar arasında yaşar, onun içindir ki, şiirde de, düzyazıda da çok adı geçer. Dike kavramından Yunanlıların ne anladığını iyice kavramak için başlıca kaynaklarımız Hesiodos ve tragedya yazarları olsun. Bu kavramı incelemeye değer. 

         

Hesiodos'un ikinci büyük eseri "İşler ve Günler"de Dike'ye 180 dizeye yakın uzun bir bölüm ayrılmıştır. Bu bölüm Hesiodos'un bütün hayat felsefesini verir. Yalnız Hesiodos'u tanımak bakımından değil de, orta halli bir insanın toplum içinde Dike tanrısal kavramını nasıl görüp, nereye yerleştirdiği açısından incelemek istiyoruz bu parçayı. Bölüm bir hayvan masalıyla başlar (İşi. 202 vd.); "krallara" yani kadılara, yargıçlara seslenen şair hayvanlar dünyasında kaba kuvvetin hüküm sürdüğünü, ama insanlar dünyasında öyle olmadığını söyler. İnsanlar arasında Dike vardır. Dike tanrı Zeus'tan gelir, Dike yani doğruluk, toplulukların varlığını ve mutluluğunu sağlar. Hesiodos burada tanrıça Dike'ye uzun bir övgü yazar. Kardeşi Perses'ten haksızlık gören ve yargıçlarca korunmayıp hakkını alamayan Hesiodos'un Dike'ye bu övgüsü patetik olmakla kalmaz, kendilerine yargıç deyip de rüşvet alarak eğrilik yoluna sapan krallara da etkin bir derstir. 

         

Soylar mythos'u dünyayı bir cehenneme çevirmekle bitmişti. Yoksulluk, umutsuzluk sarmıştı ortalığı, insan Pandora'nın işlediği suç (ki buna da suç denmez ya, bir tedbirsizlikti sadece) yüzünden ne kadar kötülük varsa, hepsini başlarına bela etmişlerdi. Bundan kurtuluşu adalete güvenle, Dike'yi insanların arasına almak, onu her işte uygulamakla görmek ve salık vermek Hesiodos'un Yunan düşüncesine en büyük katkısıdır. Kratos'la Bia'yı kendine başlıca yardımcı eden Zeus burada bir zorba olmaktan çıkıyor, insanlığa yarar ve iyilik getiren tanrı, gerçek bir tanrı oluveriyor. Yeryüzü de yeni baştan bir altın çağa, bir cennete dönüyor. Doğruluk üzerine kurulu bir insan cenneti. 

          

Hesiodos'un bu yüce görüşünü tragedya yazarları da benimser, benimseyenlerin, dile getirenlerin başında da Aiskhylos gelir. Ahlakı her şeyden üstün tutan bu şair, doğruların ocaklarında mutluluğun ürünleri bulunduğunu söyler (Agam. 750 vd.); Sophokles de Elektra tragedyasında, işlenen suçun hemen peşinden Dike'nin öç tanrıları Erinys'lerle birlikte geldiğini ileri sürer (Elekt. 472 vd.). 

                                     

Alıntı : Mitoloji Sözlüğü, Azra Erhat, Remzi Kitabevi

 

Yunan mitolojisinin tanrıçaları olan Dike ve Themis, Roma Mitolojisinde tanrıça Justitia ile bir tutulmuşlardır. 

       

Güneş İlhan, 05.06.2013, İstanbul

 

   

       

 

Dike (or Dicé) was the goddess of justice, fair judgements and the rights established by custom and law.

                  

She was the personification of justice, was, according to Hesiod (Theog. 901), a daughter of Zeus and Themis, and the sister of Eunomia and Eirene.

             

She was considered as one of the Horae ; she watched the deeds of man, and approached the throne of Zeus with lamentations whenever a judge violated justice. (Hesiod. Op. 239, &c.) 

       

She was the enemy of all falsehood, and the protectress of a wise administration of justice (Orph. Hymn. 42, 61); and Hesychia, that is, tranquillity of mind, was her daughter. (Pind. Pyth. viii. 1; comp. Apollod. i. 3. § 1; Hygin. Fab. 183; Diod. v. 72.) 

         

She is frequently called the attendant or councillor (paredros or xunnedros) of Zeus. (Soph. Oed. Col. 1377; Plut. Alex. 52; Arrian, Anab. iv. 9; Orph. Hymn. 61. 2.) In the tragedians, Dice appears as a divinity who severely punishes all wrong, watches over the maintenance of justice, and pierces the hearts of the unjust with the sword made for her by Aesa. (Aeschyl. Choeph. 639, &c.) In this capacity she is closely connected with the Erinnyes (Aeschyl. Eum. 510), though her business is not only to punish injustice, but also to reward virtue. (Aeschyl. Agam. 773.) 

            

The idea of Dice as justice personified is most perfectly developed in the dramas of Sophocles and Euripides. She was represented on the chest of Cypselus as a handsome goddess, dragging Adicia (Injustice) with one hand, while in the other she held a staff with which she beat her. (Paus. v. 18 ; comp. Eurip. Hippolyt. 1172.)

                   

Cited from:

http://www.theoi.com/Ouranios/HoraDike.html

        

Güneş İlhan, 05.06.2013, İstanbul

      

           

 Adalet Heykeli,  Abolhassan Sadighi, 1940, İran

Justice Statue by Abolhassan Sadighi, 1940, Iran

       

       

sembolizm@gmail.com

  

© 2012-2013, BARIŞ İLHAN YAYINEVİ

Bu sitedeki tüm yazıların yayın hakkı Barış İlhan Yayınevi'ne aittir. İzinsiz hiçbir alıntı yapılamaz ve kopya edilemez.

 

Site Meter